วันนี้หยิบเรื่องราวของหุ่นกระบอกมาฝากค่ะ ติดใจเมื่อได้เห็นการเชิดหุ่นกระบอกของเด็กๆ หุ่นกระบอกนี่ถ้าสืบประวัติกัน เขาว่ามีมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 เดี๋ยวนี้เหลืออยู่เพียงไม่กี่คณะ ที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักกัน ก็เห็นจะเป็นหุ่นกระบอกของคณะโจหลุยส์ แต่เดิมนั้นมีคณะหุ่นกระบอกอยู่หลายจังหวัดค่ะ แต่ค่อยๆสูญหายไปตามกาลเวลา

            สำหรับหุ่นกระบอกของ จ.สมุทรสงครามที่เราเห็นในภาพ อายุร่วม60-70 ปีแล้ว เป็น หุ่นกระบอกของแม่ครูอาบ แก้วอ่อน ท่านเป็นศิลปินพื้นบ้านดีเด่นอีกท่านหนึ่งของชาวสมุทรสงครามค่ะ ท่านเพิ่งเสียชีวิตเมื่อ 3 เดือนก่อน ท่านเป็นครูคนหนึ่งซึ่งฝึกสอนการเชิดหุ่นกระบอกให้กับเด็กๆที่บ้านดนตรี

            ลักษณะของตัวหุ่นกระบอก จะมีส่วนประกอบที่สำคัญคือ
- ศีรษะ มักนิยมแกะสลักขึ้นจากไม้เนื้ออ่อน น้ำหนักเบา นามาตกแต่ง เขียนสี ลงรัก ปิดทอง ประดับเครื่ององค์ตามตัวละคร
- เสื้อ หุ่นจะสวมเสื้อคลุมไม่มีแขน ตัวเสื้อก็มักจะปักเลื่อม ดิ้นเงิน ดิ้นทองและลูกปัดสีต่างๆ เครื่องแต่งกายจะคล้ายๆโขน-ละคร
- มือ มือจะต้องผูกติดกับมุมเสื้อทั้งสองข้าง มักทำขึ้นจากไม้แกะสลักค่ะ มือกำจะไว้ถืออาวุธ มือแบไว้สำหรับตั้งวงในท่าทางต่างๆ
- กระบอกและบ่า กระบอกจะอยู่ด้านในหุ่น เป็นแกนบังคับให้หุ่นทรงตัวและเคลื่อนไหวในท่าทางต่างๆ โดยคนเชิดจะเป็นผู้บังคับแกนกระบอกนั้น กระบอกมักจะใช้กระบอกไม้ไผ่ แต่เดี๋ยวนี้นิยมใช้ท่อพีวีซีแทน น้ำหนักเบากว่า ขนาดให้พอเหมาะกับการจับเชิด ปลายของกระบอกเชิด จะติดไม้อีกชิ้นหนึ่ง ที่ทำเป็นบ่าหรืออกของหุ่น
- ตะเกียบ คือก้านไม้ที่ต่อจากมือทั้ง 2 ข้าง เพื่อไว้ให้คนเชิดได้จับเชิด บังคับส่วนที่เป็นมือ ตะเกียบทำจากไม้เหลาคล้ายตะเกียบ

            การเชิดและการเล่นหุ่น คนเล่นจะใช้มือซ้ายบังคับแกนไม้กระรอก ให้หุ่นเคลื่อนไหว และใช้มือขวาบังคับ ส่วนไม้ตะเกียบให้มือของหุ่นเคลื่อนไหวตามต้องการ สิ่งที่สำคัญในการเชิดหุ่นกระบอก อยู่ที่คนเชิด ต้องรู้จักบังคับไม้กระบอกอันเป็นลำตัว และไม้ตะเกียบที่เป็นส่วนของมือหุ่นยักเยื้องไปตามต้องการ

            เล่ามาอาจจะนึกภาพไม่ออก ต้องลองติดตามชมทุ่งแสงตะวันเสาร์นี้ค่ะ เผื่อดูแล้วอยากจะหัดเชิดหุ่นกันบ้าง หรือจะติดต่อให้เด็กบ้านดนตรีไปแสดงหุ่นกระบอกให้ชมกัน ติดต่อได้ที่ ครูกรรณิกา (ครูหมู) ที่เบอร์ (034) 761-175 (ช่วงเย็น) ค่ะ.