เนื่องมาจากตอน
"เยี่ยมบ้านนก" เราได้ไปแอบดูนกกระจาบทำรังกันมา
ทีมทุ่งแสงตะวันรู้สึกทึ่งในความพยายามของเจ้านกตัวน้อยๆ ที่สร้างรังได้สวยงาม
ทึ่งในฝีปากการสอดประสานเส้นหญ้าของพวกมันจนกลายเป็นรังที่แข็งแรงได้
เลยค้นคว้าเรื่องนกกระจาบมาฝากกันค่ะ
นกกระจาบเป็นนกที่พบได้ทั่วไป
กระจายพันธุ์ตั้งแต่ปากีสถาน จนถึงจีนด้านตะวันตกเฉียงใต้ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เกาะสุมาตรา และเกาะชวา เป็นนกขนาดเล็ก ลำตัวประมาณ 15 ซม. ปากอ้วนสั้นเป็นปากกรวย
คอสั้น ปีกสั้น ปลายปีกมน หางค่อนข้างสั้น ขาสั้น ลำตัวสีเหลืองสลับกับน้ำตาลเข้ม
ลำตัวด้านล่างสีจางกว่าหรือเป็นสีขาวแกมเหลืองอ่อน ตัวผู้ช่วงฤดูผสมพันธุ์กระหม่อมสีเหลือง
ใบหน้ามีลายขีดสีดำ ลำตัวด้านล่างไม่มีลายขีด ตัวเมียและตัวผู้นอกฤดูผสมพันธุ์
อกมีลายขีด แต่ไม่เด่นชัดนัก
พบอยู่ตามป่าละเมาะ
ป่าโปร่ง ทุ่งนา ทุ่งโล่ง และบริเวณแหล่งกสิกรรม อาหารได้แก่เมล็ดข้าวเปลือก
เมล็ดหญ้า แมลง ตัวหนอน และสัตว์ขนาดเล็ก นกกระจาบจึงเป็นศัตรูตัวร้ายของชาวนา
บางครั้งก็โดนกำจัดด้วยวิธีต่างๆ เช่นใช้ตาข่ายดัก
เมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์คือประมาณ เดือนเมษายนถึงเดือนสิงหาคม พวกมันจะเริ่มทำรังกันตามปลายกิ่งไม้
ที่ตะโละใสก็ทำรังตามปลายใบมะพร้าว แขวนโตงเตง มีทั้งสูงต่ำแล้วแต่ความสูงของต้นไม้ค่ะ
เมื่อจะเริ่มสร้างรังเจ้าตัวผู้จะเลือกสถานที่
จากนั้นจะหาวัสดุพวกหญ้า ที่ฉีกเป็นเส้นยาวละเอียด นำมาสานกันเป็นรูปกระเปาะ
หยดน้ำ หรือกระโจม ด้านล่างมีเส้นขวางสำหรับเกาะ ระหว่างนี้ตัวผู้อาจจะจิกตีกันแย่งวัสดุจากรังของตัวอื่น
เมื่อตัวผู้สร้างเสร็จ ตัวเมียจะบินมาเกาะที่รัง ตัวผู้จะเกี้ยวพาราสีด้วยการร้องพร้อมกับกระพือปีกถี่และเร็ว
รังที่ไม่มีตัวเมียเลือกตัวผู้เจ้าของรังจะเสริมรังต่อไปจนมีขนาดใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ
หากยังไม่มีตัวเมียเลือกอีกก็จะทิ้งรังไป
เมื่อตัวเมียเลือกรังได้แล้วก็จะผสมพันธุ์กัน
จากนั้นตัวเมียจะเสริมรังทางด้านล่างให้มีลักษณะคล้ายท่อจะทำเป็นแอ่ง
ซึ่งอาจมีดอกหญ้าหรือวัสดุที่อ่อนนิ่มมารองไข่ ตัวเมียอาจหาวัสดุและต่อเติมรังเองทั้งหมดโดยตัวผู้ไม่ช่วยเลยหรือตัวผู้อาจช่วยหาวัสดุบ้าง
แต่ไม่ช่วยเสริมรัง และจะผสมพันธุ์เรื่อยๆ จนกระทั่งตัวเมียวางไข่ฟองสุดท้ายและเริ่มฟักไข่แล้ว
ตัวผู้จะไปสร้างรังใหม่เพื่อดึงดูดตัวเมียตัวอื่นต่อไป
รังมีไข่
3-4 ฟอง ไข่สีขาว ไม่มีลาย ขนาดของไข่โดยเฉลี่ย 14.1X 20.6 ซ.ม.
ตัวเมียฟักไข่ เลี้ยงลูกอ่อน และเสริมรังให้แข็งแรงตลอดเวลาเพียงลำพังใช้เวลาฟักไข่
11-12 วัน ลูกนกที่ออกจากไข่ใหม่ๆ ไม่มีขนคลุมลำตัวและยังช่วยเหลือตนเองไม่ได้
แม่ต้องกกและหาอาหารมาป้อน ซึ่งในช่วงแรกเป็นตัวหนอนและแมลง เมื่อลูกนกมีอายุ
3 สัปดาห์จะมีขนคลุมเต็มตัวและบินได้ จากนั้นจะทิ้งรังไป
แม้นกกระจาบจะเป็นนกที่เราพบเห็นได้บ่อยแต่ในปัจจุบันก็ลดจำนวนลงมาก
เพราะพวกมันเป็นศัตรูพืชของเกษตรกร และคนก็ชอบไปเก็บรังของมันมาทำของประดับบ้านกันมาก
ทีมงานทุ่งแสงตะวันคิดว่านกหรือรังนกจะสวยก็ต่อเมื่อมันมีอิสระและอยู่ตามธรรมชาติของตัวเอง
ดังนั้นอย่าไปรบกวนพวกเขาแต่เป็นแค่ผู้สังเกตการณ์ดีกว่าค่ะ เราจะได้อยู่ร่วมกับสัตว์ตัวน้อยต่างๆ
อย่างมีความสุขค่ะ วันนั้นพวกเราจึงได้แต่ยืนดูเงียบๆ ปล่อยช่างภาพเก็บภาพนกน้อยไปเงียบๆ
อย่างจุใจ ท่ามกลางกลิ่นไอชายทุ่งและกลิ่น.....ขี้วัว
(ข้อมูลจาก: โอภาศ ขอบเขต,
ร.ศ.นกในเมืองไทย เล่ม 5,กรุงเทพฯ:สำนักพิมพ์สารคดี,2544.)
(ภาพจาก:http://www.hkbws.org.hk/edu/kid/pages/Baya%20Weaver1_jpg2.htm
http://www.haryana-online.com/Fauna/Birds/baya_weaver.htm
)
|
